Direct contact? Mail ons: info@oorlogsverhalen.com

Home > Thema's > Bersiap

Bersiap Nederlands-Indië

Nederlands-Indië was een Nederlandse kolonie toen de Tweede Wereldoorlog ook in Azië uitbrak. Op 27 februari 1942 werd de geallieerde vloot, waaronder Nederlandse oorlogsschepen onder leiding van Karel Doorman, door de Japanners verslagen tijdens de Slag in de Javazee. Daarna landden Japanse troepen op Java. Op 8 maart gaf Nederlands-Indië zich over. De krijgsgevangenen werden naar Japanse concentratie-kampen in Zuid-Oost Azië gestuurd.

Nederlandse burgers

Tussen 1942 en 1945 werden circa132.000 Nederlandse burgers opgesloten in de Japanse concentratiekampen in Nederlands-Indië. Ze leefden daar onder erbarmelijke omstandigheden en waren onderworpen aan de willekeur en wreedheid van de Japanse bezetter. Naar schatting 16.000 landgenoten overleefden het niet.

Onafhankelijkheidsstrijd

Na de Japanse capitulatie op 15 augustus 1945 brak er in Indonesië een onafhankelijkheidsstrijd uit, die vele duizenden het leven kosten. 
Wikipedia beschrijft deze zogenoemde bersiap-periode alsvolgt:
"De Bersiap was een uiterst gewelddadige periode in de Nederlandse  en Indonesische geschiedenis, die het hevigst was tussen ongeveer oktober 1945 en begin 1946. De periode duurde volgens historicus Willem H. Fredrick van augustus 1945 tot november 1947. Bersiap en siap is Maleis voor 'wees paraat' en 'geeft acht'. Het waren de strijdkreten van Indonesische paramilitaire organisaties en bendes, die vrijwel direct na afloop van de Japanse bezetting extreem geweld hebben ingezet tegen (Indische) Nederlanders en andere niet-inlanders zoals de Chinezen en andere Europeanen, maar ook onder van ‘collaboratie’ met het Nederlandse gezag verdachte inlanders, zoals Molukkers.
Gedurende deze periode zijn (tien)duizenden (Indische) Nederlanders slachtoffer geworden van gruwelijk geweld door Indonesische strijders, vanwege hun Nederlandse c.q. Europese etniciteit. Ook onder niet-Europese groepen zoals Chinezen, Molukkers en Japanners, vielen veel doden. Het racistisch geweld leidde tot gedwongen repatriëring en wereldwijde diaspora van Indisch Nederland".

De Amerikaanse historicus Prof. William H. Frederick, die jarenlang onderzoek deed naar de bersiap-periode, acht het waarschijnlijk dat er in de bersiap-periode 25.000 tot 30.000 doden zijn gevallen onder de inwoners in Nederlands-Indië, die van Nederlandse, Nederlands-Indische en Chinese afkomst waren en ook onder Indonesiërs die met de Nederlanders samenwerkten. 

Aantallen
De Amerikaanse historicus Prof. William H. Frederick, die jarenlang onderzoek heeft gedaan over de bersiap-periode, acht het waarschijnlijk dat er in deze periode 25.000 tot 30.000 doden zijn gevallen onder met name vrouwen en kinderen  in Nederlands-Indië, die van Nederlandse, Nederlands-Indische en Chinese afkomst waren en ook onder Indonesiërs die met de Nederlanders samenwerkten.
 In de beginperiode ( eind 1945-begin1946) van de bersiap zat het merendeel van de Nederlands mannen, die voorafgaand aan en tijdens de Japanse inval moesten dienen bij het KNIL (Koninklijk Nederlands-Indisch Leger), veelal nog vast in de voormalige Japanse krijgsgevangenkampen in Birma, Thailand, Singapore, China, Japan en Indië, in afwachting van verscheping naar Indië. 
De eerste Nederlands militairen die gestuurd waren vanuit Nederland, arriveerden pas  half maart 1946 in Indië om daar in eerste instantie de Nederlanders en Indische Nederlanders te beschermen.

Soerabaja

De chaotische en geweldadige bersiap-periode begint in Soerabaja. Op 17 augustus 1945 wordt door Soekarno de Republiek Indonesië uitgeroepen, die niet door de Nederlandse regering wordt erkend. Grote groepen jongeren, de pemoeda’s, grijpen naar hun wapens, waaronder  kapmessen en bamboesperen, de zogenaamde bamboe-roentjings. Maar zij hadden ook vuurwapens, die veelal verstrekt waren door of buitgemaakt van de Japanners. Op 18 september 1945 worden boven Soerabaja zeven ge-allieerde inlichtingen-militairen uit een Liberator bommenwerper afgeworpen. Eén van hen is de Nederlandse sergeant Lou Bals. Zij worden door de gecapituleerde Japanners ontvangen en naar het Oranje Hotel in Soerabaja gebracht.

Vlagincident

Daar zijn zij getuigen van het zogenoemde 'vlagincident', waarbij voor een woedende menigte door een pemoeda de blauwe baan van de Nederlandse vlag wordt afgescheurd, zodat de rood-witte Indonesische vlag ontstaat, die vervolgens op het hotel wordt gehesen. Het is het begin van een onafhankelijkheidsstrijd, die duurt tot 27 december 1949 als Nederland het gezag overdraagt aan Indonesië.

Archief van Tranen

Over de bersiap-periode heeft Pia Media in opdracht van Omroep MAX een documentaire-tweeluik gemaakt, dat op televisie is uitgezonden. U kunt de uitzendingen hier bekijken:

Meer informatie over Archief van Tranen en de bersiap slachtoffers is hier >> te vinden.

Verhalen over de bersiap

Lou Bals
Nederlands-Indië - Laatste ooggetuigen Tweede Wereldoorlog

Lou Bals

Lou Bals is een Nederlandse militair die in Soerabaja getuige is van het zogenaamde vlagincident, waarbij op 19 september 1945...

Lees verder
Carol Wilhelm Bastiaans
Nederlands-Indië - Bersiap

Carol Wilhelm Bastiaans

Oorlogsverhaal van Carol Bastiaans. Hij belandde als krijgsgevangene in Japan en overleefde daar de atoombom op Nagasaki .

Lees verder
Mats Beem
Nederlands-Indië - Bersiap

Mats Beem

Oorlogsverhaal over de vader van Mats Beem, wiens vader en grootouders de Japanse bezetting en de bersiap-periode in Nederlands...

Lees verder
Jack Boer
Nederlands-Indië - Bersiap

Jack Boer

Jack Boer was een Nederlander, die op 10 november 1945 uit de Werfstraat Gevangenis in Surabaya 2384 ten dode opgeschreven Nede...

Lees verder
Dinky Boutkan-van der Sluis
Nederlands-Indië - Bersiap

Dinky Boutkan-van der Sluis

Dinky Boutkan-van der Sluis schreef zelf haar oorlogsverhaal over Nederlands-Indië en stuurde het op naar aanleiding van 'Archi...

Lees verder
Richard Brouwer von Gonzenbach
Nederlands-Indië - Indië in je Ziel

Richard Brouwer von Gonzenbach

Richard Brouwer von Gonzenbach is in 1964 geboren in Groningen. Hij is de jongste van 9 kinderen. De eerste 7 kinderen, zijn ou...

Lees verder
George Jozef Bruggeman
Nederlands-Indië - Bersiap

George Jozef Bruggeman

Verhaal van George Bruggeman over zijn ervaringen voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië gefilmd door P...

Lees verder
Pauline de la Combé
Nederlands-Indië - Bersiap

Pauline de la Combé

Pauline de la Combé vertelde aan haar dochter Elly Hoed het verhaal over Tineke Bogaard. Tineke was op de kostschool van het no...

Lees verder
Theo van Dort
Nederlands-Indië - Bersiap

Theo van Dort

Verteld door zijn inmiddels overleden zoon Rob en zijn dochter Wieteke van Dort.

Lees verder
Roos Engelenburg
Nederlands-Indië - Bersiap

Roos Engelenburg

De video gaat over de moord op de de zes kin­de­ren Enge­len­burg en hun moeder, met ver­klaringen van oog­getuigen, beelden va...

Lees verder
Jetty Heemskerk
Nederlands-Indië - Bersiap

Jetty Heemskerk

Verhaal van Jetty Heemskerk over haar ervaringen voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië, gefilmd door P...

Lees verder
Paul Huizen
Nederlands-Indië - Laatste ooggetuigen Tweede Wereldoorlog

Paul Huizen

Het oorlogsverhaal van Paul Huizen, die als jongen twee Japanse concentratiekampen en daarna de bersiap overleefde.

Lees verder
Henk Itzig Heine
Nederlands-Indië - Laatste ooggetuigen Tweede Wereldoorlog

Henk Itzig Heine

Henk Itzig Heine overleefde als jongetje samen met zijn moeder en zijn jongste broertje het zogenaamde Gubeng Transport in Sura...

Lees verder
Godfried Jansen
Nederlands-Indië - Bersiap

Godfried Jansen

Het oorlogsverhaal van Godfried Jansen speelt zich af in voormalig Nederlands-Indië, waar hij zijn jeugd doorbracht.

Lees verder
Maarten de Jongh Swemer
Nederlands-Indië - Indië in je Ziel

Maarten de Jongh Swemer

Het oorlogsverhaal van Maarten de Jongh Swemer. Hij is geboren op Ambon en heeft tijdens de Tweede Wereldoorlog samen met zijn...

Lees verder
Franklin van Kappen
Nederland - Indië in je Ziel

Franklin van Kappen

Franklin Ernest van Kappen heeft voor het grote publiek bekendheid gekregen als militair analist op radio en televisie. Hij is...

Lees verder
Bo Keller
Nederlands-Indië - Laatste ooggetuigen Tweede Wereldoorlog

Bo Keller

George Wilhelm (Bo) Keller, geboren op 6 september 1928 in Sawa Loento-Sumatra was de zoon van Gerrit Keller, mijnopzichter bij...

Lees verder
Henk Kemper
Nederlands-Indië - Laatste ooggetuigen Tweede Wereldoorlog

Henk Kemper

Henk Kemper was tijdens de Japanse bezetting van 1942 tot 1945 buitenkamper. Na de Japanse capitulatie werd Henk als 16-jarige...

Lees verder
Joty ter Kulve-Van Os
Nederlands-Indië - Laatste ooggetuigen Tweede Wereldoorlog

Joty ter Kulve-Van Os

Joty ter Kulve-Van Os is geboren in het plaatsje Linggadjati (tegenwoordig Linggarjati) in Nederlands-Indië. Ze woonde in een h...

Lees verder
Sjoerd Lapré
Nederlands-Indië - Bersiap

Sjoerd Lapré

In Balapulang op West Java zijn een aantal families, waaronder die van Sjoerd Lapré vermoord door Indonesische opstandelingen t...

Lees verder
Ietje van Leeuwen
Nederlands-Indië - Laatste ooggetuigen Tweede Wereldoorlog

Ietje van Leeuwen

Het oorlogsverhaal van Ietje van Leeuwen, waarin ze vertelt hoe ze met haar moeder en vier broers, de binnen­landen van Celebe...

Lees verder
Ruud van Leeuwen
Nederlands-Indië - Bersiap

Ruud van Leeuwen

Over de gewelddadige bersiap-periode van oktober 1945 tot eind 1947 in voormalig Nederlands-Indië is in ons land weinig bekend....

Lees verder
Kitty van der Linden
Nederlands-Indië - Bersiap

Kitty van der Linden

Carla en Wim Aperlo vertellen het oorlogsverhaal van hun oma Kitty over de moord op haar man, Wilhelm van der Linden door Indon...

Lees verder
Marinus Meijer-Willy Ottolander
Nederlands-Indië - Laatste ooggetuigen Tweede Wereldoorlog

Marinus Meijer-Willy Ottolander

Het oorlogsverhaal van Marinus Meijer over de moorden op Willy Ottolander, de familie Leidelmeijer en de familie Lang.

Lees verder
Loek Middel
Nederlands-Indië - Indië in je Ziel

Loek Middel

Loek Middel is 96 jaar. Hij is geboren in 1925 in Tjimahi, een garnizoensstad bij Bandoeng (Java). Hij ging in Nederlands-Indië...

Lees verder
Dirk Paul Minderhoud
Nederlands-Indië - Bersiap

Dirk Paul Minderhoud

Dirk Paul Minderhoud is geboren in 1936 op Celebes in voormalig Nederlands-Indië.

Lees verder
Jan Mobach
Nederlands-Indië - Bersiap

Jan Mobach

Oorlogsverhaal van Jan Mobach: de tv-documentaire 'Archief van Tranen' en het lezen van het boek 'Asta's ogen' van Eveline Stoe...

Lees verder
Robert Mokken
Nederlands-Indië - Bersiap

Robert Mokken

Robert Mokken is in 1929 geboren in Batavia op het eiland Java in Nederlands-Indië. Toen de Japanners in 1942 Indië bezetten wa...

Lees verder
Evert Mutter
Nederlands-Indië - Bersiap

Evert Mutter

Evert Mutter heeft als 'buitenkamper' de Japanse bezetting van Nederlands-Indië (1942-1945) overleefd. Daarna ook de bersiap pe...

Lees verder
Leo tho Neijenhuijs
Nederlands-Indië - Laatste ooggetuigen Tweede Wereldoorlog

Leo tho Neijenhuijs

Leo tho Neijenhuijs is in 1941 geboren op Sumatra. Als kind werd hij samen met zijn moeder en zussen opgesloten in Japanse conc...

Lees verder
J.H. Nuhoff
Nederlands-Indië - Bersiap

J.H. Nuhoff

Oorlogsverhaal van J.H. (Jan) Nuhoff door hem geschreven naar aanleiding van de tv-uitzendingen van 'Archief van Tranen'. Zijn...

Lees verder
Ine van Oers-Moormann
Nederlands-Indië - Laatste ooggetuigen Tweede Wereldoorlog

Ine van Oers-Moormann

Ine van Oers-Moormann heeft haar moeder Marie Moormann-Vlaanderen, haar broertje Clemens en haar beste vriendin Tineke Boogaard...

Lees verder
René Persijn
Nederlands-Indië - Bersiap

René Persijn

Het oorlogsverhaal van René Persijn: weinig Indische Nederlanders (Indo's) vertellen gemakkelijk over de tijd die ze hebben mee...

Lees verder
Karel Schell
Nederlands-Indië - Bersiap

Karel Schell

Oorlogsverhaal van Karel Schell die geboren is in 1940 te Batavia, de toenmalige hoofdstad van Nederlands-Indië. Hij overleefde...

Lees verder
Jouke Schotel
Nederlands-Indië - Bersiap

Jouke Schotel

Het verhaal van Jouke Schotel over zijn ervaringen in Nederlands-Indië voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog gefilmd door...

Lees verder
Anneke Schults-Pols
Nederlands-Indië - Indië in je Ziel

Anneke Schults-Pols

Het verhaal van Anneke Schults-Pols die in Nederlands-Indië geboren is en ruim 3 jaar met haar moeder gevangen zat in het Japan...

Lees verder
Anneke Seijn
Nederlands-Indië - Laatste ooggetuigen Tweede Wereldoorlog

Anneke Seijn

Op 28 oktober 1945 liep in Soerabaja een transport met voornamelijk Nederlandse vrouwen en kinderen in een hin­derlaag. Er kwam...

Lees verder
Tjeerd Sleeswijk Visser
Nederlands-Indië - Bersiap

Tjeerd Sleeswijk Visser

Tjeerd Sleeswijk Visser is in 1931 geboren in Soebang op Java in Nederlands-Indië. Zijn vader werd tijdens de Japanse inval doo...

Lees verder
Henk Sonke
Nederlands-Indië - Laatste ooggetuigen Tweede Wereldoorlog

Henk Sonke

Henk Sonke overleefde als kind de Japanse bezetting van Nederlands-Indië. Na de kamptijd kwam hij met zijn moeder en broertje e...

Lees verder
Jozef van der Star
Nederlands-Indië - Laatste ooggetuigen Tweede Wereldoorlog

Jozef van der Star

Jozef van der Star is geboren in Malang op Java. Hij woont tijdens de Japanse bezetting van 1942 tot 1945 bij een tante in de p...

Lees verder
Peter Steenmeijer
Nederlands-Indië - Bersiap

Peter Steenmeijer

Het oorlogsverhaal van Peter Steen­meijer over de dood van zijn broertje Hugo tijdens de bersiap in Soerabaja.

Lees verder
F.A. Verduyn Lunel
Nederlands-Indië - Bersiap

F.A. Verduyn Lunel

De heer F.A. Verduyn Lunel diende als KNIL-militair in Nederlands-Indië tijdens de bersiap-periode. Zijn onderdeel stond onder...

Lees verder
Edith Vermeer
Nederlands-Indië - Bersiap

Edith Vermeer

Het verhaal van Edith Vermeer, die opgroeide in voormalig Nederlands-Indië.

Lees verder
Hans Vervoort
Nederlands-Indië - Bersiap

Hans Vervoort

Hans Vervoort werd op 22 april 1939 geboren in Magelang (Indonesië) als zoon van een KNIL-militair. Zijn eerste jeugdherinnerin...

Lees verder
Johan van Werven
Nederland - Bersiap

Johan van Werven

Johan van Werven vocht aan het begin van de Tweede Wereldoorlog als Nederlands militair bij de slag om de Grebbeberg. Na de Dui...

Lees verder
Rita Young
Nederlands-Indië - Bersiap

Rita Young

Rita Young is het oudste kind van een Indo-Europees gezin in Nederlands-Indië. Ze woonden in Depok op Java. Indo-Europeanen, me...

Lees verder